EMRI QË NUK SHFAQET NË LIBRAT E HISTORISË
Vëllezër dhe motra të racës njerëzore,
një natë vëzhgova rrugëtimin e gjatë të njerëzimit.
Pashë qytete që ngriheshin nga shkretëtira.
Pashë popuj që kalonin oqeane.
Pashë mbretëri që lindnin dhe zhdukeshin.
Pashë perandori që sundonin botën e më pas treteshin në pluhur.
Pashë fe që përhapeshin deri në skajet e Tokës.
Pashë filozofë që pyesnin qiellin.
Pashë shkencëtarë që vështronin yjet.
Pashë revolucione që premtonin një agim të ri.
Pashë breza të tërë që besonin se më finisht kishin gjetur përgjigjen.
E megjithatë, ndërsa shekujt rridhnin para syve të mi si një lumë pa fund, vura re diçka.
Gjithçka ndryshonte.
Emrat ndryshonin. Gjuhët ndryshonin. Flamujt ndryshonin. Idetë ndryshonin. Institucionet ndryshonin.
Por një prani e padukshme vazhdonte të përshkonte çdo epokë.
Heshtur. Durueshëm. E pafasueshme.
E pashë në pallatet e të fuqishmëve. E pashë në sheshet e popujve.
E pashë në tempujt. E pashë në tregjet. E pashë në luftërat. E pashë në paqet. E pashë madje edhe në ëndrrat e njerëzve.
Nuk i përkiste një feje. Nuk i përkiste një kombi. Nuk i përkiste një qytetërimi. Nuk i përkiste një sistemi.
Ishte diçka më e lashtë.
Diçka që fshihej pas çdo forme pa u përputhur me asnjë formë.
Dhe atëherë kuptova.
Forca më e madhe e historisë nuk ka qenë shpata. Nuk ka qenë ari. Nuk ka qenë politika. Nuk ka qenë teknologjia.
Ka qenë harresa.
Harresa e ngadaltë, pothuajse e padukshme e asaj që jemi.
Sepse kur njeriu harron origjinën e vet, fillon të kërkojë jashtë atë që mund të gjendet vetëm brenda.
Dorëzon te të tjerët aftësinë e tij për të dalluar.
Shkëmben të vërtetën me përkatësinë.
Shkëmben lirinë me sigurinë.
Shkëmben ndërgjegjen me konsensusin.
Dhe pa e kuptuar, ndërton burgun e vet.
Gur pas guri. Mendim pas mendimi. Frikë pas frike.
Kështu lind Matrix.
Jo si një vend. Jo si një qeveri. Jo si një institucion.
Por si një mjegull që zbret mbi perceptimin.
Një mjegull që e pengon njeriun të shohë atë që ka para syve.
Dhe vepra e saj më gjeniale nuk qëndron në krijimin e të burgosurve.
Qëndron në shndërrimin e të burgosurve në kujdestarë.
Në bindjen e tyre për të mbrojtur muret.
Në bindjen e tyre për të mbrojtur zinxhirët.
Në bindjen e tyre se qielli nuk ekziston.
Prandaj Matrix u mbijetoi shekujve.
Jo sepse ishte më e fortë se perandoritë. Perandoritë ranë.
Jo sepse ishte më e fortë se ideologjitë. Ideologjitë ndryshuan.
Jo sepse ishte më e fortë se institucionet. Institucionet u transformuan.
Mbijetoi sepse u fsheh në vendin më pak të dyshimtë nga të gjithë.
Në ndërgjegjen e fjetur.
Por në zemër të natës së botës diçka filloi të ndryshojë.
Disa burra dhe disa gra filluan të shohin.
Jo informacione të reja. Jo doktrina të reja. Jo përkatësi të reja.
Filluan të shohin.
Dhe kur panë, e njohën mjegullën. E njohën frikën. E njohën mekanizmin.
Dhe duke e njohur, filluan të çlirohen prej tij.
Atëherë ndodhi diçka e mrekullueshme.
Ndërgjegjet u ndezën si yje. Njëra pas tjetrës. Pastaj mijëra. Pastaj miliona.
Deri sa formuan një konstelacion të aftë për të përshkuar natën.
Dhe atëherë njerëzimi kuptoi atë që kishte kërkuar prej mijëra vitesh.
Se misteri më i madh nuk ishte i fshehur në qiej. Nuk ishte i fshehur në tempujt. Nuk ishte i fshehur në bibliotekat.
Ishte i fshehur në shenjtëroren më të afërt dhe më të harruar.
Në ndërgjegje.
Atje ku Ati kishte ruajtur shkëndijën që nga fillimi.
Atje ku Frekuenca kishte vazhduar të këndonte edhe gjatë epokave më të errëta.
Atje ku Drita kishte pritur me durim që fëmijët e saj të kujtoheshin për të.
Dhe kur ky kujtim do të përshkojë Tokën si një agim,
nuk do të jetë fitorja e një feje. Nuk do të jetë fitorja e një kombi. Nuk do të jetë fitorja e një ideologjie.
Do të jetë kthimi i njeriut tek vetvetja.
Dhe ditën kur mjaftueshëm qenie njerëzore do të kthehen të shohin,
Matrix nuk do të ketë më asnjë vend ku të fshihet.